پایگاه خبری تحلیلی دادمردان
امروز: دوشنبه ۲ مهر ۱۳۹۷

اوقات شرعی

سکوت در قانون
سکوت در لغت عبارت است از: خودداری از گفتن و حرف نزدن و خاموشی.

به گزارش دادمردان؛ در مفهوم حقوقی نیز سکوت یعنی عدم‌اعلان اراده صریح یا ضمنی و امری است سلبی چرا که سکوت چیزی جز عدم  نیست.

بر سکوت در حوزه اخلاق و مذهب آثاری مترتب است که عرصه حقوقی فاقد آن آثار است. این مقاله آثار مثبت و منفی سکوت از نظر حقوقی در عرصه‌های مختلف زندگی را مورد بررسی قرار داده است.

سکوت در مواقع و عرصه‌های مختلف زندگی رخ می‌دهد و برخی از مهم‌ترین آنها که از نظر حقوقی واجد آثار و تبعات متفاوتی می‌باشد به قرار زیر است:

الف) سکوت باکره در نکاح: عقد نکاح مانند تمامی عقود متشکل از ایجاب و قبول است و بنابر قول مشهور در آن، ایجاب توسط زوجه و قبول توسط زوج اعلان می‌شود. مطابق نظر فقهای امامیه صیغه نکاح چه در ایجاب و چه در قبول باید بنا بر احتیاط، به‌صورت لفظیه استعمال شود، پس سکوت در مقام قبول در عقد نکاح اعتباری ندارد. اما سکوت دوشیزه در قبول وکالت در عقد نکاح، بنابر قول اقوی دال بر اعلان رضایت و قبول است، البته فقها در اینجا به‌عنوان قرینه موجود عنوان کرده‌اند که حیا و شرم دختر باکره در نکاح برای اولین بار مانع از بیان صریح می‌شود و این خود قرینه‌ای است همراه سکوت که دال بر رضایت است، و شاید به خاطر همین علت است که باکره در خواندن صیغه عقد، وکالت می‌دهد.

ب) سکوت در خیار فسخ: در عقودی که فوریت در خیار فسخ آنها شرط است، مانند خیار غبن، تدلیس و عیب، سکوت صاحب حق، دال بر اجازه معامله است. در واقع سکوت در این مقام نوعی اعلان اراده مبنی بر قبول صحت عقد واقع شده است. البته می‌توان گفت که محدوده زمانی تعیین‌شده برای اعمال حق خیار، شرط آن حق است که با انتفای شرط، مشروط نیز منتفی می‌شود.

پ) سکوت در ادعا: در مقام اقامه دعوی پاسخ مدعی علیه به سه شکل می‌تواند باشد:
1) اقرار     2) انکار     3) سکوت
 سکوت در اینجا ظاهرا در معنای قبول نیست چرا که در امر قضا، پذیرش و قبول ادعا را «اقرار» می‌گویند. حکم و اثر سکوت در این جایگاه چنین است که اگر مدعی علیه در برابر ادعای وارده سکوت کند یا اینکه مثلا بگوید نمی‌دانم، قاضی تا سه بار او را وادار به دادن پاسخ می‌کند و در صورت استنکاف از جواب (اقرار یا انکار) قاضی قسم را بر مدعی رد می‌کند و اگر او قسم خورد حقش ثابت می‌شود. پس سکوت در اینجا اولا به معنای قبول نیست و ثانیا از آن اراده‌ای جز طفره رفتن از پاسخ استفاده نمی‌شود، اما این اثر بر آن مترتب است که با سکوت مدعی علیه و قسم خوردن مدعی، خوانده محکوم خواهد شد.

ت) سکوت هنگام ولادت: پس از تولد طفل، مرد می‌تواند در پذیرش یا انکار طفل به فرزندی خود سکوت کند، این سکوت حمل بر قبول پدر می‌شود و اعتبار دارد. البته مرد می‌تواند پس از سکوت، فرزند را انکار کند که در این‌صورت اگر عرفا از زمان ولادت تا زمان انکار مدت زمان زیادی نگذشته باشد، انکار او پذیرفته و احکام آن جاری خواهد شد.

ث) سکوت در معاملات فضولی: مشهور فقها به‌دلیل اهمیت و حساسیت موضوع معاملات، سکوت مالک در عقد فضولی را، دال بر رضایت یا اجازه او بر انعقاد عقد نمی‌دانند چرا که سکوت بدون قرینه اعم از رضایت و رد است. ماده 249 قانون مدنی بیان داشته است: «سکوت مالک ولو با حضور در مجلس عقد اجازه محسوب نمی‌شود.» پس در اینجا حتی حضور در مجلس، قرینه‌ای محکم برای همراهی با سکوتِ دال بر قبول یا اجازه در معاملات نیست. البته برخی از فقها معتقدند که سکوت مالک با حضور در مجلس، کاشفیت از رضا می‌کند، چرا که سکوت مالک در اینجا موجب فریب مشتری می‌شود و در حکم غرر است، لذا سکوت مالک شرعاً حرام خواهد بود و بنای عقلا هم عدم‌سکوت در برابر فروش اموالشان بدون اذن قبلی است؛ اما این علت موجه و قابل‌قبولی نیست چرا که ممکن است سکوت مالک ناشی از «اکراه» یا «اشتباه» و یا موارد دیگری باشد.

ج) سکوت در برابر ایجاب: در حقوق ایران، نص قانونی متعرض این مورد نشده است، اما بنا بر اصول و قواعد کلی سکوت در اینجا نیز ظهور در قبول و اعلان اراده ندارد، مگر آنکه سکوت همراه با قرینه موجه باشد مانند وجود عرف و عادت.

چ) سکوت در مقام بیان: قاعده معروف «السکوتُ فی مقامات بیان یجری البیان شرعا فیکون مِن الکاشف الفعلی کالتقدیرِ» یعنی سکوت در مقام بیان شرعاً جانشین بیان تلقی می‌شود و به منزله کاشف فعلی مانند تقدیر است؛ در فقه عامه بیان شده است و از موارد استثناء عدم‌حجیت سکوت است. این قاعده که آن را «السکوت فی معرض حاجه‌البیان» نیز می‌گویند بر قاعده مشهور «قبح تاخیر بیان به وقت حاجت» استوار است که براساس آن آنجا که قانونگذار سکوت کرده است، سکوت او را حمل بر معنایی می‌کنند که متناسب با آنچه گفته است باشد، چرا که سکوت عاقل در این جایگاه موجب فوت مصلحتی از مصالح می‌شود.

منبع:همشهری آنلاین

سرویس : مشاوره حقوقی
تاریخ : ۱۳۹۶/۱۱/۲۵ - ۲۱:۴۷
کد خبر: ۴۲۷۱۷۴
 
ارسال به شبکه های اجتماعی
ارسال نظر
نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
لطفا حاصل عبارت زیر را در باکس روبرو وارد کنید:
= ۱۰ + ۶
ارسال
نظرات
انتشار یافته: 0
در انتظار بررسی: 0
غیر قابل انتشار: 0

آخرین اخبار

۱۳۹۶/۱۲/۱۷ - ۲۱:۵۸
کاهش 8 درصدی سرقت در سیستان و بلوچستان/سمساری ها و ضایعات فروشی ها زیر ذره‌بین قانون
رئیس اداره مبارزه با سرقت پلیس آگاهی سیستان و بلوچستان گفت: در راستای جرم سرقت، طی هفت ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال 95 با کاهش 8درصدی و کشف بیش از 92درصدی این جرم در استان مواجه بوده‌ایم.
۱۳۹۶/۱۲/۱۷ - ۲۱:۵۰
اعتیاد ۶دهم درصدی بانوان کشور به مواد مخدر/عدم توجه به اعتیاد زنان موجب نابودی خانواده ها می شود
هرچند آمار ها نشان دهنده نسبت کمتر زنان معتاد در برابر مردان گرفتار به این بیماری است اما به طور کلی در چند سال اخیر زنان به دلایل مختلف به سمت استعمال مواد مخدر گرایش پیدا کرده اند که این موضوع موجب ...
۱۳۹۶/۱۲/۱۷ - ۲۱:۴۸
برخورد قاطع پلیس با بر هم زنندگان نظم و امنیت/ اشرار مسلح قصرقندی دستگیر شدند
فرمانده انتظامی قصرقند گفت: از ابتدای سال جاری تا کنون با اجرای طرح امنیت اجتماعی در شهرستان، 9 تن از سارقان مسلح قصرقند در طی چند عملیات جداگانه دستگیر شدند.
۱۳۹۶/۱۲/۱۷ - ۲۱:۴۷
سرعت زیاد بازهم حادثه آفرید/ واژگونی پرايد 5 کشته و مجروح برجا گذاشت
رئيس پليس راه جنوب سیستان و بلوچستان گفت: واژگونی یک دستگاه سواری پراید در محورنیکشهر به ایرانشهر 2 کشته و 3 مجروح برجای گذاشت.
۱۳۹۶/۱۲/۱۲ - ۱۳:۲۴
دستگیری 69 نفرسارق در سطح شهرستان/افزایش 400درصدی کشفیات کالای قاچاق در قصرقند
فرمانده انتظامی قصرقند گفت: از ابتدای سال 96 تا کنون با اجرای طرح ارتقاء امنیت اجتماعی در سطح شهرستان قصرقند اقدامات چشمگیری در کاهش جرم و ناامن سازی شهرستان برای مجرمان انجام شده است.
۱۳۹۶/۱۲/۱۲ - ۱۳:۲۲
برنامه های ماهواره ای موجب بلوغ زودرس در کودکان می شود/تهاجم فرهنگی غرب عامل گسترش فرهنگ برهنگی و خشونت طلبی است
یک کار شناس ارشد روانشناسی گفت: یکی از مهمترین و آشکارترین پیامدهای منفی ورود ماهواره به خانه و دیدن فیلم ها و برنامه های نا مناسب آن افزایش خشونت در جامعه و از بین رفتند حد و مرز های موجود در جامعه ا...
۱۳۹۶/۱۲/۱۲ - ۱۳:۲۰
سیستان و بلوچستان از رکورددار حاشیه‌نشینی در کشور/ افت تحصیلی دانش آموزان تا عقب افتادگی ۱۰۰ساله از خدمات شهری در استان
سیستان و بلوچستان یکی از رکوردداران حاشیه‌نشینی در کشور است که تنها در ۴ شهر آن بیش از یک میلیون حاشیه‌نشین زندگی می کنند و عدم توجه کافی مسئولان به حل این معضل سیستان و بلوچستان را با بحران جدی روبه ...
۱۳۹۶/۱۲/۱۲ - ۱۳:۱۷
قتل برای پنهان‌ماندن رابطه پنهانی/قاتل جوان نیکشهری شناسایی شد
دادستان عمومی و انقلاب نیکشهر گفت: یک مرد جوان در این شهرستان برای پنهان‌ماندن رابطه پنهانی‌اش با زنی، نقشه یک جنایت را طراحی کرد و مردی را که از این رابطه اطلاع داشت به قتل رساند.
۱۳۹۶/۱۲/۵ - ۱۳:۵۹
فرصت خدمت به مردم در نظام جمهوری اسلامی افتخار است
رئیس کل دادگستری استان صبح امروز در نشست شورای قضائی استان ضمن طرح مباحث اخلاقی بیان داشت : فرصت خدمت به مردم در نظام جمهوری اسلامی افتخار است و باید تلاش نماییم تا عملکردمان در جهت رضایت خداوند و مور...
۱۳۹۶/۱۲/۵ - ۱۳:۵۵
واژگونی سواری پژو پارس 2 کشته و یک مجروح برجای گذاشت
بر اثر واژگوني يك دستگاه سواري پژو پارس به علت تخطی از سرعت مطمئنه در محور"ایرانشهر - خاش" فرعي ابتر، دو سرنشین جان خود را از دست دادند و راننده مجروح شد.

پربننده ترین ها

پر بحث ترینها